Trenuj psychikę

Możesz mieć świetny plany, bardzo dobre zarządzanie kapitałem ale nic nie wskórasz mając słabą psychikę. O co chodzi z tą psychiką?

Psychika spekulanta odpowiada praktycznie w całości za trading. Załóżmy że masz ułożony plan (przecięcie średnich powoduje pojawienie się sygnału do otworzenia pozycji) - pierwszy sygnał - wtopa, drugi sygnał - fałszywy, co się dzieje wtedy z twoją psychiką? Nachodzą wątpliwości czy otwierać ponownie pozycję gdy pojawia się sygnał ponieważ nie chcesz stracić więcej pieniędzy. Nachodzą pomysły żeby zwiększyć stawkę, wtedy szybciej odrobi się utracony kapitał. A gdy naprawdę rynek zdenerwuje spekulanta to nawet nie czeka na ponowny sygnał tylko od razu chce się odegrać lub piramiduje stratne pozycje. I w tych przypadkach do dzieła wkracza psychika.

Po co robić plan?

Większość spekulantów zawiera transakcje nie mając planu, także większość spekulantów przegrywa swoje pieniądze - płynie z tego prosty wniosek co trzeba zrobić aby być w mniejszości.

Jednak po co nam ten plan, bo przecież samo bycie w mniejszości nie gwarantuje nam wygrywania na forex... Chodzi oto abyśmy wiedzieli co robić gdy rynek wykona dany ruch. To jest tak jak na ulicy jadąc samochodem - gdy jest czerwone światło zatrzymujemy się, gdy jest zielone światło jedziemy, proste i skuteczne. Gdy jednak złamiemy zasady i przejedziemy na czerwonym jest margin call. Czasem się uda przejechać bez kolizji tak jak na forex  czasem się uda zgarnąć profit jednak w dłuższym okresie taka zabawa bez przestrzegania planu kończy się wyzerowaniem konta.

Jak pokonać siebie

W inwestycjach chodzi o to aby pokonać siebie - co to znaczy? Zacznijmy od początku - podczas inwestowania nie walczysz z brokerem ani nie walczysz z innym spekulantem, nie walczysz także z profesjonalnym inwestorem który ma armie analityków i komputery z oprogramowaniem analitycznym. Te wszystkie osoby które wymieniłem tak naprawdę nie wiedzą o twoim istnieniu (oprócz brokera u którego założyłeś rachunek maklerski).

Jeżeli ja otworzę longa na 1 lot na rachunku realnym na parze euro dolar to czy ktoś to w ogóle zauważy na wykresie? Wykres nie drgnie nawet o pół pipsa po takim zleceniu. Nikt tego zlecenia nie jest w stanie dostrzec (prócz brokera). W tym samym czasie tysiące innych osób na świecie zawarło także zlecenia kupna lub sprzedaży i to wielokrotnie większe niż twoje czy moje.

Obrzydliwa konsolidacja

Konsola na tym poziomie trwa już 5 dni dziś się zaczął szósty dzień. Konsola jest to coś takiego gdzie nie występują sekwencje wyższych lub niższych dołków lub górek. Cena "mieli się" na jednym poziomie w jednym zakresie, tu euro dolar "mieli się" w zakresie ok 120 pips.

Jak grać gdy na rynku jest takie cudo? ;) Zgodnie z głównym obowiązującym trendem wyższego rzędu. Ja określam trend na podstawie średniej kroczącej oraz teorii Dowa. Na interwale dziennym porobiły się niższe dołki i niższe szczyty, średnia krocząca (tu stu dniowa na D1 i niższych) jest opadająca, więc przyjąłem iż trend jest malejący. Zmienię zdanie gdy porobią się wyższe szczyty a średnia wykręci się do góry.

Gdy spekulanci wejdą już w konsolidacji z nastawieniem na grę w dłuższym terminie potrzebne będzie bardzo dużo cierpliwości.

Inwestowanie i emocje

Jest wiele opinii na temat inwestycji m.in że inwestowanie wiąże się dużą ilością emocji, na filmach zawsze widzimy inwestorów którzy  w wymowny sposób zawierają transakcję. Wg. mnie to wszystko jest show - spójrzcie na przykład

Na rysunku widać eur/usd interwał dzienny. Najpierw robimy analizę tzn mamy trend wzrostowy jednak kurs dotarł do szczytów (opór) bardzo oddalając się od średnich co wywołuje dobrą sytuację do korekty. Na szczycie mamy formację objęcia bessy co oznacza iż może nadejść spadek. SL stawiamy tuż nad szczytami w okolicy 1,4260 gramy na spadki - czyli już mamy ustaloną potencjalną stratę. Na tej podstawie każdy sam powinien sobie wyliczyć ile lotów może przeznaczyć na shorta. Gdy będziemy mieli zysk 30 pips przestawiamy SL na BE (miejsce w którym w razie cofnięcia ceny wyjdziemy na zero).

Pierwszy logiczny take profit patrząc na wykres wyłania się w pkt 1,4000 - jest to okrągła liczba pokrywająca się z lokalnymi pierwszymi oporami - cena w pkt 1,4000 powinna mieć problemy. Schodząc na interwał H1 można dostrzec że okolice 1,4000 to jest 50% fibonacciego.

Tak więc gdzie w tej analizie emocje? Jest to czysta kalkulacja zysków i strat - trafimy to zarobimy, nie trafimy stracimy 1% depozytu i będziemy szukali kolejnej transakcji. Tak więc jeżeli ktoś mówi że nie może opanować emocji przy trejdingu oznacza to że po prostu nie ma planu i systemu.

Szkolenie XTB

Wczoraj byłem na szkoleniu organizowanym przez XTB - instytucję wszystkim dobrze znaną w naszej branży. Szkolenie było organizowane dla klientów z rachunkiem rzeczywistym. Program szkolenia był taki że jako pierwszy temat miał być poruszony Day Trading a drugim tematem były fale Elliotta, nic specjalnego się nie spodziewałem na tym szkoleniu ale się pozytywnie rozczarowałem.

Nie przypuszczałem że o Day Tradingu będzie mówić osoba z poza firmy XTB tylko prywatny człowiek który inwestuje na własną rękę który na rynku siedzi już 16 lat (Maciej Goliński). Jak by nie patrzeć posłuchać o doświadczeniu takiej osoby to same cenne informacje. Pierwsza część była poświęcona bardziej psychologii. Niektóre kwestie poruszane doskonale wiedziałem lecz nie byłem ich świadomy a inne usłyszałem pierwszy raz.

Jak Ja stawiam Stop Loss

W komentarzu do poprzedniego wpisu otrzymałem takie oto pytanie na które teraz odpowiem "Skoro nie ustawiasz take profit, to jaki masz stop loss? Ciekawi mnie jaki miałeś stop loss na początku, przy otwieraniu pozycji oraz jaki masz teraz, bo zakładam, że go zwiększyłeś."

Ustawiając Stop Loss kieruje się teorią Dow`a (wsparcia i opory) Teoretycznie tą teorię także stosuje się aby wykryć trend ale do SL także jest przydatny.

Generalnie Dow wymyślił takie coś. Gdy na wykresie pojawiają się coraz wyższe szczyty mamy doczynienie z  trendem wzrostowym, gdy na wykresie pojawiają się coraz niższe szczyty mamy doczynienie z trendem spadkowym.  Więcej o tej teorii pisałem tu teoria dowa - można tam znaleźć obrazek wyjaśniający.

WIG20 wreszcie w górę

Wczoraj wig 20 ładnie poszedł w górę - aż miło było spojrzeć na tą białą długą świecę i zysk na moich dwóch kontraktach otworzonych 09-12-2010. Dziś na otwarciu stało się jeszcze coś bardziej miłego dla oka... świeca otworzyła się nad grudniowymi szczytami pozostawiając za sobą lukę, co świadczy o sile wzrostów. Oczywiście do całości układanki brakuje tylko zamknięcia dzisiejszej sesji na GPW chociażby w punkcie otwarcia świecy (tak aby tylko były wybite szczyty) - lepiej oczywiście by było jak by dziś były kilku procentowe wzrosty na wig20, biała świeca na pewno poprawiła by nastroje na parkiecie.

Co zatem należy robić? Grać wg sygnałów z własnego systemu, jeżeli nie ma sygnałów należy trzymać się z dala od zawierania transakcji ;) Gra na akcjach, kontraktach terminowych czy forex to gra z prawdopodobieństwem im sprawniej będziesz określał w którą stronę prawdopodobnie pójdzie kurs tym więcej pieniędzy będziesz zarabiał.

Popełnianie głupstw

Jak by zrobić statystyki typu - na czym przeciętny inwestor najwięcej traci? to jestem przekonany że wyszło by "popełnienie głupiego ruchu wbrew systemowi lub otwieranie transakcji pod wpływem impulsu". Myślę że największą przeszkodą w inwestowaniu jest kontrolowanie tych impulsów które każą nam inwestorom zawierać transakcje wbrew systemowi. Piszę o tym bo wczoraj przez takie głupie otwieranie zleceń straciłem 1500 zł. A było to tak:

Wczoraj zobaczyłem jak eur/usd leci w dół to sobie pomyślałem że jak tak gwałtownie spada to czemu miało by akurat w tym momencie zawrócić? Otworzyłem zlecenie na 2 loty (złamane zasady zarządzania kapitałem) i akurat kurs poszedł nie w tą stronę co trzeba, jak bym miał mniejszą pozycję zgodną z zarządzaniem kapitałem to przetrzymał bym tą pozycję i na chwilę obecną był bym zarobiony, jednak gdy gra się na 2 loty przy depozycie 11 tys zł nawet 15 pips może wyrządzić krzywdę rachunkowi. Potem jeszcze chciałem się odegrać i straciłem 500 zł, w drugim przypadku zagrałem już 0,5 lota więc trochę oprzytomniałem.

Systemy na Allegro

Są ludzie którzy kupują systemy na Allegro i są przekonani że dzięki temu będą zarabiać - naiwniacy ale to inna historia. Ostatnio przeglądałem z ciekawości jakie to systemy są w sprzedaży na jednej aukcji widziałem opis zachwalający system który kosztował 10 zł i adnotację że kupując ten system praktycznie nic się nie traci bo kosztuje tylko 10 zł. Jak 10 zł to nic to ja chce takie nic codziennie od każdego człowieka na ziemi;) Ja osobiście wolał bym te 10 zł odłożyć na depozyt w celu indywidualnej nauki niż dawać je komuś za free. Oczywiście autorzy podają piękne statystyki które uczynią potencjalnego kupującego milionerami praktycznie od razu jednak historia swoje a rzeczywistość swoje. Osobiście nie bawiłem się w optymalizację systemu na podstawie historycznych danych ale jest możliwe tak zoptymalizować system że na historycznych danych osiąga się niewyobrażalne stopy zwrotu z inwestycji.

Opis dobrej strategia

Opiszę teraz strategię która daje zysk w długim terminie (pozycje są otwarte ok miesiąc i dłużej). Jedyne co trzeba robić to mieć cierpliwość (czekanie na sygnał), być konsekwentnym (otwieranie pozycji jak nastąpi sygnał) i nic więcej. Strategia składa się z tylko jednej średniej 100 dniowej bez różnicy czy jest to średnia WMA, SMA czy jeszcze jakaś inna. Opis strategii: kupujemy (long) wtedy gdy cena przebije od dołu średnią 100 dniową, sprzedajemy (short) gdy cena przebije średnią 100 dniowa od góry i to tyle. Poniżej podaję wykresy walut, akcji i indeksów, ta strategia działa wszędzie (interwały dzienne). Scalpingiem się nie zajmuję więc ta strategia jest nie dla scalpelowców. A teraz przykłady:

 Akcje spółki AMD zajmujące się procesorami, zysk: 1005pkt

Kolejne longi

Dziś rano otworzyłem kolejnego longa na EUR/USD i sobie zarabia aż do tej pory. Zastosowałem teorię Dow`a która także zadziałała na akcjach Synthos które jeszcze posiadam.

Ogólnie teoria Dow`a ma wiele wspólnego z Price Action i warto ją znać, w tym tygodniu omówię szerzej temat, a tak w skrócie Price Action jest to styl gry który opiera się tylko i wyłącznie na cenie (brak wskaźników na ekranie). Jest to może zbyt prosty i naiwny na pierwszy rzut oka sposób zarabiania ale ważne że się sprawdza.

Trochę przepuściłem kasy na GBP/JPY (ok 300zł) jest to tzw. szalona para (duuuuuża zmienność i wahania cenowe) i dlatego mój cel na ten miesiąc to zarobić chociaż 500zł na tej parze walutowej.

Ile czasu trzeba żeby zarabiać

W ciągu tygodnia na pewno nie da się nauczyć gry na giełdzie i forex. Wg mnie trader musi przeżyć na rynku w interwale dziennym: hossę - zwrot na szczytach - bessę - zwrot na dołkach i kilkumiesięczną korektę. Te pięć elementów sprawi że trader pozna jako taki rynek a zwłaszcza pozna do czego rynek jest zdolny. Interwał dzienny jest ważny z tego względu że jest czas na przemyślenie pewnych rzeczy co się aktualnie dzieje, na interwale 5 min też możemy mówić że przeżyliśmy hossę i bessę w ciągu jednego dnia ale ta nauka nie będzie nic warta.

Długa korekta nauczy nas zarządzać kapitałem, wstrzymywać się od inwestycji, cierpliwości - aktualnie na WIG mamy prawie roczną korektę i mało kto zarobił w ostatnim roku. Szczyty i dołki nauczą nas że jest coś takiego jak zmiana trendu i trzeba być w każdym momencie na to gotowym. Hossa i bessa nauczy nas żeby trzymać się trendu aż do jego końca wtedy są największe zarobki i małe prowizje zostawione u maklera.

Jest jeszcze jedna rzeczy potrzebna do zarabiania - umiejętność wyciągania wniosków. Jeżeli ktoś już wyczyścił niejedno konto demo warto po pół roku zaznaczyć na wykresie pierwszy i ostatni dzień transakcji spojrzeć na wykres i pomyśleć.

Akcje Synthos

Przyglądałem się akcjom Synthos i wczoraj je zakupiłem, wyszło 100 sztuk po 2,27zł plus marża 3zł za kupno i 3zł będę musiał oddać przy sprzedaży. Maksymalna moja strata którą toleruje to 50zł. Tak więc teraz tylko czekamy.

Kierowałem się przedewszystkim teorią Dow`a, średnimi kroczącymi oraz sytuacją na mWig40 bo w tym indeksie znajduje się Synthos.

Synthos na celowniku

Obecnie spółka Synthos wzbudziła moje zainteresowanie i być może w nią zainwestuje. Na początku zobaczyłem jak wygląda sam WIG, nie wiem jak dla innych ale dla mnie WIG jest nadal w konsolidacji ale ostatnio z tendencją do wzrostów. Spółka Synthos należy do sektora chemicznego a ten sektor idzie w górę bardzo ładnie. Jeżeli sektor chemiczny idzie w górę a Synthos jest z tej branży to czemu kurs akcji miał by nie iść w górę?

Dodatkowo średnie wskazują że trend jest na tej spółce wzrostowy oraz została potwierdzona teoria Dow`a. Dlatego też jestem skłonny zainwestować parę zł ze SL w okolicy 1,84zł. Jeżeli kurs spadnie to najwyżej zaliczę niewielką stratę a jeśli cena wybije wraz z wybiciem całego WIG z konsolidacji jest szansa na dość konkretny zarobek.

Teoria Dow`a

Moje longi na eur/usd nadal się trzymają więc nie mam co pisać o moich ruchach, napiszę zatem o teorii Dow`a. W dużym uproszczeniu teoria ta polega na kupowaniu gdy zostanie wybity kolejny szczyt i sprzedawaniu gdy zostanie wybity kolejny dołek.

Pkt. 1 na rysunku przedstawia sygnał sprzedaży. Cena zaczęła spadać w dół następnie wykonała niewielki wzrost a następnie wybiła nowy dołek (przebicie czerwonej linii) - wg. teorii Dow`a tu należało by nabywać shorty. Punkt 2 przedstawia sygnał kupna. Od najniższego dołka cena zaczęła iść w górę następnie krótkie zejście w dół i ponowny atak w górę przebijając tymsamym lokalny szczyt (przebicie czerwonej linii to sygnał kupna). Analogicznie jest w pkt. 3.

Nie każda technika daje 100% skuteczności i pewności dlatego i w tej teorii zdarzają się mylne sygnały (na forex często występują takie mylne sygnały w niskich interwałach). Taki mylny sygnał oznaczyłem czerwonym kółkiem - kolejne wybicie dołków sugerowało że mamy sygnał sprzedaży, jak się okazało był to mylny sygnał i tu stracili byśmy część kapitału ale patrząc na zysk z sygnału nr 1 była by to niewielka strata.

Dokładając do tej teorii zwykłe średnie kroczące już mamy bardzo fajny system wchodzenia i wychodzenia z rynku. System nie skomplikowany ale dający zarobić pod warunkiem że: umiecie konsekwentnie trzymać się planu, umiecie zarządzać kapitałem, macie trochę doświadczenie choćby dlatego aby nie stracić całości kapitału na dłuższej konsolidacji. Oczywiście dla ludzi lubiących day trading i akcje ten system będzie nieodpowiedni a ich podświadomość nie zaakceptuje tego systemu ponosząc tymsamym straty.

Plan inwestycyjny - jak działa system

Aby zrozumieć w jaki sposób ma działać system posłużę się zjawiskiem atmosferycznym jakim jest burza. W inwestycjach obserwujemy wykres i czekamy na sygnał wejścia od rynku. Wyobraźmy sobie że gdy wytypujemy kiedy będzie burza notujemy zysk, można typować nawet 5 minut przed rozpoczęciem burzy.

Nikt przy zdrowych zmysłach nie będzie typował w piękny słoneczny dzień. Należy więc ustalić co się dzieje z pogodą gdy zbliża się burza. Pojawiają się ciemne chmury, zrywa się chłodny wiatr, często burze są na wieczór (to są nasze sygnały wejścia) - gdy weźmiemy te czynniki dużo łatwiej będzie nam celnie typować. Jednak nie będziemy mieli 100% skuteczności bo burza może przejść np bokiem albo może się rozmyślić dlatego nie stawialibyśmy wszystkich pieniędzy na to jedno zdarzenie tylko jakiś procent kapitału.

Tak samo jest z inwestycjami, należy typować kiedy zbliża się "burza" a nie siedzieć nad wykresami cały "słoneczny dzień" i czekać kiedy pojawią się te chmury. Po prostu czekajmy na sygnały od rynku i inwestujmy zgodnie z nimi, jeżeli tracimy pieniądze to znaczy że z systemem musi być coś nie tak.

Na chwilę obecną mam kapitał o wielkości 7700 zł i otwarty long na 0,5 lota eur/usd po kursie 1,3016. Kontrakt na wig20 zamknąłem ze stratą 740 zł.

Co to jest system?

Każdy szuka dobrego systemu dzięki któremu mógłby zarabiać na forex lub na giełdzie papierów wartościowych. Jednak ktoś kto ułożył swój system niekoniecznie musi wiedzieć że to co ułożył ma niewiele wspólnego z systemem.

Teraz przedstawię mój pierwszy system jaki wynalazłem w moich pierwszych notatkach inwestycyjnych.
-Sprawdzić formacje świecowe
-Sprawdzić trend
-Średnia ruchoma (20)
-Sprawdzić czy można znaleźć fale elliotta
-Sprawdzić czy jest kanał/konsolidacja
-Sprawdzić czy jest formacja RGR, W, M, V

Trudno uwierzyć że to był mój jeden z pierwszych systemów dzięki któremu chciałem zarabiać, myślałem że to jest święty grall i strzegłem tego aby przypadkiem nikt mi go nie wykradł. Prawda jest taka że "pierwszy system" nie ma nic wspólnego z systemem. Nie ma tu zawartych żadnych rzeczy które muszą być uwzględnione w systemie takie jak, kiedy wejść na rynek, kiedy z niego wyjść, jak ustawić SL, zarządzanie kapitałem i ryzykiem. Nie ma w moim pierwszym systemie nic co generowało by sygnały wejścia chociażby "kupuj gdy przetną się dwie sma 20 i 50. Wniosek z tego taki że ktoś kto mówi że ma system wcale nie oznacza że naprawdę ma ten system, może są to zwykłe zapiski.

Portfel:
Wczoraj zamknąłem kontrakt na wig20 ze stratą 740zł a przed chwilą pozamykałem zlecenia o łącznej wartości 1lota na ed. Obecnie portfel przekroczył 10 tysięcy złotych a w kulminacyjnym momencie jego wartość wynosiła 15 tysięcy. Teraz czekam aż cena się zdecyduje czy chce iść w górę czy w dół.

Zalecenia Ed Seykota

Ed Seykota jest jednym z wybitniejszych traderów na świecie. W ciągu dwunastu lat z pięciu tysięcy dolarów zrobił piętnaście milionów dolarów. Co ciekawe zgodził się zarządzać pieniędzmi tylko kilku swoim znajomym a wynagrodzenie brał z wypracowanych zysków a nie jak to ma miejsce w funduszach inwestycyjnych że biorą opłaty bez względy czy wypracują zysk czy stratę.

Oto zasady którymi się kieruje Ed Seykota podczas inwestowania - jego niezbędnik inwestora


1. Graj z trendem
2. Tnij straty
3. Zarządzaj ryzykiem
4. Używaj Stop Loss
5. Trzymaj się systemu i zasad
6. Nie słuchaj tzw newsów - sam podejmuj decyzje

Jest jeszcze jedna zasada którą wyznaje Seykota, zwraca uwagę na to że nawet jak będziemy mieli kilka stratnych pozycji pod rząd to należy trzymać się swoich zasad "jeden dobry trend pokryje wygenerowane straty i jeszcze da nam zarobić".

Wg. mnie należy być ostrożnym co do tej zasady bo co się stanie gdy mamy zły system? W tym momencie może nam pomóc tylko dobre zarządzanie kapitałem.

Czy wiesz że...

Najprostszy system jest najlepszy, nawet system składający się z jednej średniej może być skuteczniejszy od całej masy innych systemów na rynku finansowym. Kiedyś czytałem o systemie bodajże na blogu bossa, dotyczył on GPW ale sądzę że także można go zastosować na forex. System opierał się o rzut monetą, gdy wypadał orzeł była zajmowana pozycja długa gdy wypadała reszka była zajmowana pozycja krótka. Ten sposób jednak dawał marne efekty. Autor zaczął stosować SL na poziomie 100 pkt tzn. że jeżeli przy wartośći 2350 wypadła by reszka sygnalizująca grę na spadki Stop Loss był by umieszczony na wartości 2450 pkt. Z tej drobnej modyfikacji zyski wzrosły kilkukrotnie (brak było dłuższych inwestycji w stratne pozycje - odrazy były zamykane).

Chciałem tym sposobem uświadomić że nie trzeba daleko szukać i kombinować aby mieć skuteczny system - człowiek niepotrzebnie sobie komplikuje proste rzeczy.

W piątek oznajmiłem że mam dwie pozycje Long na Eur/USD na łączną wartość 0,3 lota. Dziś rano przeczytałem że instytucje finansowe niespodziewanie zmienili Portugalii rayting na bardziej pozytywny. W wyniku czego autor artykułu napisał że eur/usd zaczyna tracić na wartości i rzeczywiście ED zaczął tracić ale tylko 100 pips a w dodatku w tym momencie cena jest powyżej niż była przed napisaniem artykułu. Teraz niech każdy sobie zada pytanie czy warto się słuchać analityków czy może zacząć korzystać ze swojego mózgu?

PS. Teraz o 16:03 zakupiłem kolejnego longa na ed za 0,5 lota